Efes’in Sırrı, Türk sinemasında uzun zamandır beklenen bir tür denemesi: Tarihi bir mirası fantastik unsurlarla harmanlayan, aileye ve özellikle çocuklara yönelik bir komedi-macera. Gökhan Tiryaki’nin ilk uzun metraj yönetmenlik denemesi olan film, görüntü yönetmenliği geçmişinden gelen güçlü bir görsel altyapıya sahip. Senaryosu Zeynep Çiçekoğlu Süner ve Kamuran Süner’e ait. Kadroda Ecem Erkek, Onur Buldu, Sarp Apak, Erdem Yener gibi komedi oyuncularının yanı sıra çocuk oyuncular Mert Ege Ak, Lina Çetinkaya, Leya Kırşan ve Emir Berke Zincidi ile usta isimler Oya Başar ve Tarık Papuççuoğlu yer alıyor. Film, Efes Antik Kenti’ni fon alarak “yetişkinlerin çocuk bedenine dönüşü” motifini yerel bir hikâyeye uyarlıyor.

Hikâyenin merkezinde içine kapanık bir çocuk olan Tuna var. Efes’te kazı yapan bir grup arkeolog, gizemli bir harita ve sihirli bir mağara yüzünden birden çocuk bedenlerine dönünce, Tuna’nın sıradan hayatı altüst oluyor. Bu “küçük yetişkinler”le Tuna ve arkadaşı Damla, hem ajanlardan kaçıyor hem de Efes’in kadim sırlarını çözmeye çalışıyor. Temel olarak dostluk, kendini bulma, büyüme sancıları ve tarih bilinci gibi konuları ele alıyor. Bu temalar, çocuk seyirci için erişilebilir bir şekilde sunuluyor; ancak yetişkin gözüyle bakıldığında yeterince derinleştirilmediği hissediliyor.

Filmin en büyük kozu görselliği. Gökhan Tiryaki’nin uzmanlığı burada tam anlamıyla devreye girmiş. Efes’in antik kalıntıları arasında geçen sahneler, ışık ve kompozisyon açısından oldukça etkileyici. Özellikle tiyatro, kütüphane ve sütunlu yolların kullanıldığı geniş planlar, izleyiciyi doğrudan antik dünyanın içine çekiyor. Renk paleti sıcak ve davetkâr; mekanlar sadece dekor değil, hikâyenin ayrılmaz bir parçası gibi işlenmiş. Bu yönüyle film, Türkiye’nin kültürel mirasını çocuklara sevdirmek konusunda samimi bir çaba gösteriyor ve bence başarılı oluyor. Fantastik efektler de bütçeye göre oldukça temiz; dönüşüm sahneleri ve mağara sekansları, abartıya kaçmadan inandırıcı.
Oyuncu performansı da genel olarak tatmin edici. Ecem Erkek ve Onur Buldu, çocuk bedenindeki yetişkin rollerinde komedi timing’lerini iyi kullanıyor; mimikleri ve fiziksel komedileri filmin enerjisini taşıyor. Sarp Apak ve Erdem Yener de bu ekibe uyumlu bir katkı sağlıyor. Çocuk oyuncular arasında özellikle Mert Ege Ak’ın Tuna’daki yalnızlık ve utangaçlık hissi doğal ve içten. Lina Çetinkaya’nın Damla’sı da enerjik ve sevimli. Usta oyuncular Oya Başar ve Tarık Papuççuoğlu’nun kısa rolleri ise filmin duygusal derinliğine küçük ama değerli dokunuşlar katıyor.

Senaryo, klasik Hollywood aile filmlerinden (Big, Freaky Friday, hatta biraz Jumanji havası) fazla esinleniyor ve özgün bir yorum getirmekte zorlanıyor. Klişeler peş peşe gelmiş: Karikatürize kötü ajanlar hiçbir zaman gerçek bir tehdit hissi yaratmamış, “gençlik pınarı” motifi yeterince keşfedilmeden hikâyeye bahane olarak eklenmiş. Komedi esprileri ilk yarıda taze ve eğlenceli başlasa da, ikinci yarıda tekrarlara düşüyor; bazı şakalar zorlama ve öngörülebilir. Tempo da sorunlu: Başlangıçtaki merak uyandırıcı girişin ardından orta kısım gereksiz uzuyor, macera unsurları heyecan yerine rutin bir koşuşturmaya dönüşüyor.

Ayrıca tarih bilinci aşılamaya çalışırken yer yer didaktik bir tona kayılıyor; bu, çocuklara hitap ederken yetişkin seyircide hafif bir sıkılma yaratabiliyor. Fantastik elementlerle gerçekçi duygular arasındaki denge de tam kurulamamış. Örneğin, yetişkinlerin çocuk bedeninde yaşadığı “büyüme” teması yüzeysel kalıyor; daha derin psikolojik veya duygusal katmanlar eklenebilirmiş. Ses bandi ve müzik kullanımı da ortalama; unutulmaz bir tema veya şarkı yok.

Sonuç olarak Efes’in Sırrı, iyi niyetli ve görsel açıdan zengin bir aile filmi. Türk sinemasında bu tür fantastik maceralara ihtiyacımız var ve film bu açığı kısmen dolduruyor. Çocuklu aileler için yarıyıl tatilinde keyifli bir seçenek olabilir; Efes’in güzelliğini beyazperdede görmek bile başlı başına bir değer. Ancak senaryo derinliği, tempo kontrolü ve özgünlük açısından daha fazla çalışma gerektiriyordu. Yetişkinler tek başına izlerse biraz eksik hissedebilir. 10 üzerinden 7 veriyorum: Ortalama üstü bir çaba, ama unutulmaz olmaktan uzak. Yine de desteklenmeyi hak ediyor; umarım planlanan seri (Kapadokya’nın Sırrı, Göbeklitepe’nin Sırrı gibi) bu eksikleri gidererek daha güçlü işler çıkarır.

yasam.kaya@gmail.com