ASLI BERKTAYDAN 19.YY BREZİLYASINDA KADIN!

19. Yüzyıl Brezilya’sında, Köle ve Liberta (Azatlık) Kadınlar Arasında Boşanma Talepleri ve Kadınların İnsiyatif Alanı

Aslı Berktay

Brezilya örneğinde, Afrikalılar’dan kalma vasiyetler, mini-otobiyografilere en çok yaklaşan belgelerdir. Başka birinci el anlatımların yokluğunda, bu kadınların kendi seslerini ve tarihsel aktörler olarak oynadıkları rolü bu metinlerde görüyor ve duyuyoruz. Tezimde, Afrikalıların Brezilya’daki yaşamlarını çerçeveleyen daha geniş âleme ve örüntülere eğilmiş; cemaat oluşumu süreçlerinde Afrika üzerinden kurulan dolayımları vurgulamış; aynı zamanda bu toplulukların dindarlığı ve kozmolojilerinin önemli bazı yönlerini çözümlemeye çalışmıştım. Afrikalı “liberto”ların yaşamları, inanç sistemleri ve bağlantılarını anlamak, Afrika Diasporası’nın başka köşelerindeki köle topluluklarının karmaşık tecrübesine de ışık tutuyor. Ana Maria da Silva Rosa, 17 Haziran 1817’de Salvador da Bahia’da hayata gözlerini yumdu. Bıraktığı vasiyetinde, kendini sürekli aldatan ve aynı zamanda bütün maddî varlığını çarçur eden kocasından boşanma çabalarını tane tane anlatıyor. Bu yolda büyük sıkıntı çekmiş, çok zor anlar yaşamış. Olanca gücü ve cesaretiyle, gene de yılmamış ve bütün engellere karşın boşanma talebini devlet-kilise mahkemesine taşımayı başarmış. Gerçi sadece bir şartlı boşanma kararı elde edebildiği için hayal kırıklığına uğramış. Ama vasiyetnamesi, köle ve azatlık kadınların hem Avrupa kökenli Brezilyalı kadınlara kıyasla tâbi olduğu daha ağır kısıtlara, hem de gösterebildikleri daha yüksek hareketliliğe tanıklık ediyor.

Tarih: 4 Ocak 2016, Pazartesi
Saat: 19.00
Yer: Tarih Vakfı, Ragıp Gümüşpala Caddesi No: 10, Eminönü (Marmara Belediyeler Birliği Binası)


Not: Sunum İngilizce gerçekleşecektir.

Aslı Berktay:

Mount Holyoke College’da ana branş olarak Eleştirel Sosyal Düşünce ve İspanyolca; alt branş olarak Afrika Çalışmaları okudu. Daha sonra Budapeşte’deki Central European University’de tarih üzerine Yüksek Lisans yaptı. İkinci Yüksek Lisans ve Doktorasını Tulane Üniversitesi’ndeki Stone Center for Latin American Studies’den aldı. Tulane’deki araştırmalarının esas odakları olan Atlantik köle ticareti ve karşılaştırılmalı bir perspektiften kölecilik ve kölecilik sonrası toplumlarının yanı sıra, özellikle Bati Afrika, Karayipler ve Brezilya’da ırk ve ıklar arası ilişkiler, toplumsal değişim, gençlik hareketleri ve popular kültür üzerinden eylemlilik gibi Afrika Diasporası Çalışmalarının başka alanları üzerinde de çalıştı. Doktora tezi 19. Yüzyılda Brezilya’nın Salvador şehrindeki Afrika doğumlu eski kölelerin arkalarında bıraktıkları vasiyetlerini ve bu dokümanların Afrika’dan gelişlerinin ve daha sonra özgürlüklerine kavuşmalarının ardından Bahia eyaletinin baş şehrindeki hayatlarına nasıl ışık tuttuklarını inceledi. Öncelikle tarihçi olmasına rağmen, disiplinlerarası çalışmalara yönelik sarsılmaz bir inancı var ve sosyoloji, edebiyat, kültürel çalışmalar, antropoloji, siyasi ve eleştirel teori, müzik ve performans çalışmaları alanlarında hem ders vermiş hem de yayın yapmış bulunuyor.

Demands for Divorce and Female Agency Among Enslaved and Liberta (Freed) Women In Nineteenth-Century Brazil

Aslı Berktay

In Brazil, in the absence of other first-hand accounts, the testaments left behind by Africans are what come closest to mini autobiographies, where their own voices and agency as historical actors can be discerned. My dissertation looked at the larger world and networks within which Africans operated in their Brazilian lives, with a specific eye towards African agency and processes of community formation, and also analyzed important aspects of their religiosity and cosmologies. Understanding the lives, belief systems, and connections of African libertos has important repercussions for grasping the complexity of the experiences of Africans and their descendants in slave societies all over the African Diaspora. The processes of identity and community formation, retention, adaptation and resistance in the African Diaspora as a whole also become evident through such an analysis. Ana Maria da Silva Rosa, who died on 17 June 1817 in Salvador da Bahia, left behind her will where she clearly recounted her efforts to get a divorce from her cheating husband who had also spent her personal material assets in the process. It is clear that Ana Maria da Silva Rosa had gone through very difficult moments in her attempts at survival as a result of her decision to get a divorce, which serve to demonstrate her courage and strength, especially when put in the context of the place, time, and her condition as an African liberta. But she still put her decision into practice, taking her demands for a divorce to the state-ecclesiastical court. To her disappointment, she was only given a conditional divorce sentence. This talk will take as its point of departure the testament left behind by Ana Maria da Silva Rosa in order to discuss the ambiguous place of enslaved and freed women in a society where they simultaneously had greater limitations and a higher level of mobility than Brazilian women of European descent. The existence and boundaries of female agency among women of African origin of descent, and the social and cultural understandings of Africanness coupled with understandings of the female condition in nineteenth-century Brazil will be discussed through the analysis of this specific case, as well as of other historical case studies from both the state of Bahia and other parts of Brazil.

Aslı Berktay:

Graduated from Mount Holyoke College after double majoring in Critical Social Thought and Spanish with a minor in African Studies. She later pursued an MA in History at Central European University, Budapest. She received her MA/PhD from the Stone Center for Latin American Studies at Tulane University where she focused her research on the Atlantic slave trade, and on slavery and post-slavery societies from a comparative perspective, while she also worked on other facets of African Diaspora studies, such as race and race relations, social change, youth movements, and agency through popular culture, particularly in West Africa, the Caribbean and Brazil. Her dissertation analyzed the wills left behind by African-born ex-slaves in nineteenth-century Salvador, Brazil and how these documents shed light on the lives that they led in the Bahian capital upon their arrival as slaves from Africa, as well as upon the re-acquisition of their freedom. Primarily a historian, she is a firm believer in interdisciplinary studies, and has also taught and published in sociology, literature, cultural studies, anthropology, political and critical theory, music and performance studies.